Skip to content
Ayarlar
Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size
You are here: KONULAR arrow KONULAR arrow Teknik Yazılar arrow Telefon Makinesi Çalışma Prensibi
Telefon Makinesi Çalışma Prensibi Print E-mail
Telefon, insan sesini elektrik akımındaki değişmeye bağlı olarak iletmeyi sağlayan
cihazdır. Basit olarak, uzak mesafelerdeki kişilerle sesle haberleşmemizi sağlayan düzenek
olarak tanımlanabilir.
Düzenek denmesinin sebebi, telefon makinesinin yalnız başına bir şey ifade
etmemesinden dolayıdır. Çünkü iki telefonu irtibatlaştırmak ve haberleşmeyi sağlamak için
telefon hatları, santraller, santraller arası irtibatı sağlayan devreler, uzak mesafe
haberleşmesinde ortaya çıkan zayıflama, gürültü gibi problemleri çözecek tedbirler ve
araçlar geliştirilmiştir. Doğru akımla işaret gönderme zorlukları sebebiyle AA ton üreterek
uzak mesafeye işaret gönderilmesi sağlanır.
Gelişen teknolojik imkanlar ve kullanıcı talepleri sonucu çeşitli tiplerde telefon
makineleri geliştirilmiştir.Farklı telefon makineleri Resim 4.1’de görülmektedir.

telefon makinesi resimleri

 

Şekil 4.2’de ise bir telefon makinesinin elektriksel bağlantı eş değeri görülmektedir.
Mikrofon veriş ve kulaklık alış devrelerini iki telli bağlantıya uygun hale getiren hibrit
(endüksiyon) bobini telefon makinesinin önemli bir parçasını teşkil etmektedir.

 

telefon makinası devresi

 

Çeşitli tecrübeler sonucu bugün kullanılan standart yapıya ulaşılmıştır. Bobin
sarımlarının aynı çekirdekte sarılı olması nedeniyle karşılıklı endüksiyon etkilerinden
faydalanarak tabii konuşma havası içerisinde telefon görüşmesi yapılması hedeflenmiştir.

 tuşlu telefon devresi

Telefon, santralına 2 telli bakır kablo ile irtibatlı olarak çalışır. Telefon makineleri
kadranlı ve tuşlu tiptendirler.
Telefon makinelerinin iç direnci kullanılan varistörler sayesinde gerilimle ters orantılı
olarak değişirler. Santrale yakın olan makinenin direnci küçük, santralden uzaklaşan
makinenin direnci büyük olur. Bu şekilde hattaki kayıptan dolayı ses zayıflama oranı
azaltılmış olur.

 

Telefon Makinesini Oluşturan Kısımların Görevleri

 Mikrofon / Kulaklık
Bir telefonla konuşurken sesimiz karşı tarafa nasıl gitmekte ya da karşı tarafın sesi
bize nasıl ulaşmaktadır?
Elbette ki karşı tarafa giden sesimiz değil, elektrik sinyalleridir. Ve aynı şekilde karşı
taraftan bize gelen ses değil, elektrik sinyalleridir. O halde sesi elektriğe, elektriği sese
dönüştüren sistemlere ihtiyaç vardır. Bu dönüşüm işlemlerini mikrofon ve kulaklık
(hoparlör) yapar.
Mikrofon, ses sinyallerini elektrik sinyallerine dönüştürür. Kulaklık ise, elektrik
sinyallerini ses sinyallerine dönüştürür.

 mikrofon ve kulaklıklar

Mikrofonlar telefonun ağızlık kısmında yer alırlar. Telefonlarda çeşitli mikrofonlar
kullanılmakta olup bunlardan bazıları ve çalışmaları şu şekildedir:
Ø Karbon mikrofon: Ses dalgalarına bağlı olarak değişen ses basınçlarının
etkisiyle titreşim yapan diyaframın mikrofon kapsülü içerisindeki kömür
zerreciklerini sıkıştırması ve serbest kalmalarına göre iletken bağlantı uçları
arasındaki direncin değişmesi esasına göre çalışır. Günümüzde çok kullanılan
bir mikrofon tipi olmayıp daha çok eski tip telefonlarda kullanılmaktadır.
Ø Elektromanyetik mikrofon: Küçük ebatta ve hafif olarak yapılmışlardır.
Diyaframın titreşiminin manyetik akıyı değiştirmesine bağlı olarak sabit
bobinde gerilim indüklenmesi esasına göre çalışır. Elde edilen elektriksel güç
çok zayıf olduğundan bir yükseltici ile kuvvetlendirildikten sonra ancak
iletilebilir.

Elektrodinamik mikrofon: Diyaframın titreşimine bağlı olarak sabit manyetik
alan içerisinde bobinin hareketi ile sese bağlı olarak endüksiyon akımı elde
edilmesi esasına göre çalışır.

Transistörlü mikrofon: Bu tip mikrofonlara elektret mikrofon da denir.
Yapıları küçüktür. Düz bir frekans karakteristiğine sahiptirler. Günümüz
telefonlarında genellikle bu tip mikrofonlar kullanılır. Elektret mikrofon
kapsüllerinin içine bir de FET (transistör) konmuştur. Bunların çalıştırılması
için bir besleme gerilimine gerek vardır. Telefon haberleşmesi için yeterli
seviyede sinyali yükseltecek elektronik devre ilavesiyle kullanılırlar.
Bu tip mikrofonlar değiştirilirken kapsül üzerinde yapılacak lehimleme işlemi
esnasında çok dikkatli davranmak gerekir. Böylesine ufak bir kapsül, lehimleme işlemi
sırasında çabucak ısınır. Bu kadar ısı kapsülü bozabilir. Lehimleme işlemi hızlı bir şekilde
yapılmalıdır.
Ø Telefon kulaklığı (Ahize): Ses bileşimi şeklindeki elektriksel dalgaları sese
dönüştüren ve 300- 3400 Hz’de verimli çalışan cihazlardır. Elektromıknatıs
şeklinde düzenlenen aktif elemanın sarımlarından geçen akım değişmelerine
bağlı manyetik kuvvet etkisiyle metal diyaframın titreşmesi sayesinde temas
eden hava moleküllerinin dalgalanması ile ses elde edilir. Değişik firmalarca
yapılmış modeller vardır.

Eğer bir telefon makinesinde kulaklık arızasından şüpheleniyorsa, kulaklık dikkatlice
yerinden sökülmelidir. AVOmetre OHM kademesine alınarak kulaklık uçlarına değdirilir.
Kulaklığın direnci ölçülür. Şayet sonsuz bir direnç okunursa kulaklığın bobinleri kopmuştur.
Dolayısıyla yenisiyle değiştirilmesi gerekmektedir.


Tuş Takımı


Arayacağımız telefonun numarasını yazmamıza yarayan elemandır. Telefon makinesi
üzerinde tek parça olarak yer alırlar. Ahizesinin ya da telefon makinesinin üzerinde yer
alabilirler. Her tuş numaralandırılmıştır.

 

Herhangi bir tuşa bastığımızda makine içerisinde yer alan kod çözücüler yardımıyla
santrale bir sinyal gönderilir. Bu sinyal her tuş için farklı frekanslardadır.

Rakamların santrale gönderilmesi ya kontak açılıp kapanmasına bağlı darbeler
şeklinde (DP:dial pulse) veya iki frekans bileşeni şeklinde (DTMF:dual tone multifrequency)
olur.
Ø DP: Darbe genişliği 60 ms ve darbeler arası boşluk 40 ms olarak her rakam için
eşit darbe sayısı gönderilir. 3 rakamı için üç darbe ve 0 rakamı için 10 darbe
gönderilir. 0 rakamı 1 sn (1000 ms) süre ile gönderilebilmektedir. Yavaş bir
sistem olduğu için elektronik sanayi gelişince DTMF telefonlar geliştirilerek
hızlı arama sağlanmıştır.
Ø DTMF: Bu sistem elektronik ve sayısal santrallerin gelişmesinden sonra
uygulanmaya başlanmıştır. Her rakam için iki frekans bileşeni gönderilir.
Örneğin 1 için 1209 Hz ve 697 Hz.’lik iki farklı frekans yollanır. Bir tuşa çok
kısa bir süre ( 50 milisaniye) basmak rakam gönderme için yeterlidir.


Köken / Spiral Kordonu


Köken kordonu, telefon makinesini telefon priziyle bağlantısını sağlar. Dolayısıyla bir
telefon makinesini telefon hattına bağlayabilmek için köken kordonunun kullanılması gerekir.

 

Köken kordonunun bir ucunda telefon makinesiyle bağlanmasını sağlayan soket, diğer
ucunda da telefon prizinin tipine göre soket ya da telefon fişi bulunabilir.

Spiral kordonu, telefon ahizesinin, yani mikrofon ve kulaklığın telefon makinesiyle
bağlantısını sağlar.

Çatal Altı Kontağı


Çatal altı kontağı Resim 4.7’de de görüldüğü gibi iki konumlu bir anahtardır. İki adet
olan telefon hatlarından bir tanesi, şekilde görüldüğü gibi çatal altı kontağı üzerinden
telefonla irtibatlandırılmıştır. Telefon kapalı, yani ahize kaldırılmamış iken hat zil devresine
bağlıdır. Zil çalıp telefon ahizesi kaldırıldığında hat zil devresinden ayrılmakta ve telefon
makinesine bağlanmaktadır. Çatal altı kontağıyla telefon makinesinin hatta sürekli bağlı
kalması engellenmiştir.

Çatal altı kontağı mekanik bir yapıya sahiptir. Ana kart üzerine montajlı olabildiği gibi
telefon makinesi kasasına sabitlenmiş olan tipleri de mevcuttur.
Çatal altı kontağı aynı zamanda görüşülmekte olan hattı bekletmeye alma,
konuşmaları aktarma veya bilgi alma için de kullanılabilir. Bu işlem için telefonun açma
kapama mandalını kısa süreli (yarım saniye kadar) basıp bırakma şeklinde gerçekleştirilir.
Bazı telefonların üzerinde “Flash” veya “R” yazan tuşlar çatal altı işlemi için kullanılabilir.
Aynı zamanda santralin uygun şekilde programlanması ile telefon makinesindeki “#” tuşuna
da çatal altı yetkisi verilebilir.
Çatal altı kontağı arızaları AVOmetrenin ohm kademesinde kolaylıkla tespit edilebilir.
Normal bir elektrik anahtarı gibi ölçümü yapılabilir. Kontağın ortak ucu ile diğer uçlardan
biri ölçüldüğünde sıfır direnç, diğer uç sonsuz direnç göstermelidir. Kontağa basıldığında ise
ölçüm sonuçları tam tersi olmalıdır.
Sökülüp yeniden yerine takılırken açma kapama mandalı ile mekanik bağlantısına
dikkat edilmelidir. Aksi takdirde düzgün çalışmayacak, telefon makinesi sürekli hatta
kalacaktır.

 

Ana Kartı
Telefon makinesi ana kartı telefon makinesini oluşturan en önemli kısımdır. Resim
4.8’de de görüldüğü ana kart üzerinde yükselteç devreleri, kodlama ve frekans üretici
devreler, koruma devresi gibi katlar bulunmaktadır. Bu devrelerin tümü elektronik
elemanlardan oluşmaktadır. Bazı telefon makinelerinde tuş takımı ana kart üzerine monte
edilmiştir. Ayrıca çatal altı kontağı da ana kart üzerine montajlı olabilir.

telefon anakart şeması

Ana kartı oluşturan elektronik devreyi beslemek için ayrıca bir besleme ünitesi
kullanılmaz. Devre besleme gerilimini telefon hattından alır.
Şimşek, yıldırım (yüksek gerilim) gibi doğal etkenler ana kartların bozulmasında en
önemli nedenlerin başında gelir. Telefon hatlarındaki kaçak gerilimler, toz ve nem de ana
kart arızalarına neden olan etkenlerden bazılarıdır.

 
< Prev   Next >
 

Free Page Rank Tool