Hidroelektrik Santraller
Suyun, potansiyel ve kinetik enerjisinden yararlanılarak elektrik enerjisi üretilen
santrallerdir. Akmakta olan suyun kinetik enerjisi veya bir göldeki durgun suyun potansiyel
enerjisi hidroelektrik santrallerde elektrik enerjisine dönüştürülür. Bir barajda oluşturulan
yapay veya doğal bir gölden gönderilen su, elektrik üreten alternatörlere bağlı bir türbinin
çarklarını döndürmekte kullanılır.

Elektrik üretmede kullanılan kaynağın dışa bağımlı olmaması, tükenirlik sorununun
bulunmaması ve doğaya atık bırakmaması en büyük avantajlarıdır. Bu nedenle hidroelektrik
santraller, dünyada çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye hidroelektrik potansiyeli
yüksek, akarsuyu bol bir ülkedir.
Bunun yanında enerji üretimi için yapılan barajlar, sulama, taşkın kontrolü, içme
suyu temini, akarsu debisinin düzenlenmesi, balıkçılık, taşımacılık, su sporları (turizm) gibi
çeşitli yan faydalar da sağlar.

Hâlen, dünya elektrik üretiminin %23'ü hidroelektrik santrallerden temin
edilmektedir. Ülkemizde, elektrik enerjinin önemli bir kısmı (%47) hidroelektrik
santrallerden sağlanmaktadır.

Su
Potansiyel
Enerjisi
Cebri
borular
Kinetik
Enerji
Türbin
Mekanik
Enerji
Alıcı
Alternatör
Elektrik
Enerjisi
Şekil 1.22: Hidroelektrik santral enerji dönüşüm şeması

Hidroelektrik santrallerin, bazı olumsuz tarafları da yok değildir. Kuruluş maliyetleri
yüksektir, yapım süreleri uzundur. Bunun yanında kuruldukları yerlerdeki tarım alanlarının bir
kısmının yok olmasına neden olurlar. Su altında kalan topraklar bataklığa dönüşür ve metan
gazı üretimine neden olur.
Su santrallerinde en önemli kısım barajlardır. Barajlar; ağırlık barajları, kemer
barajları, toprak yığmalı barajlar ve payandalı barajlar olarak dört şekilde yapılır.

Hidroelektrik santralleri; üzerine kuruldukları suyun özelliğine, suyun düşü
yüksekliğine, baraj yapım malzemesine, santral kapasitesine, santral yapım yerine ve
üretilen enerjinin karakter ve değerine göre çeşitlere ayırabiliriz. Hidroelektrik santrallerin
üzerine kuruldukları suyun özelliğine göre çeşitleri;

Ø Akarsu tipi (Barajsız) hidroelektrik santraller,
Ø Depo tipi (Barajlı) hidroelektrik santraller,
Ø Med-cezir (Gel-git) hidroelektrik santraller,
Ø Depresiyon hidroelektrik santraller.