Skip to content
Ayarlar
Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size
You are here: KONULAR arrow KONULAR arrow AYDINLATMA PROJELERİ arrow BİNA İÇİ HABERLEŞME TESİSATINDA ARIZA GİDERME
BİNA İÇİ HABERLEŞME TESİSATINDA ARIZA GİDERME Print E-mail

BİNA İÇİ HABERLEŞME TESİSATINDA ARIZA GİDERME


1. Santral Arızaları


Telefonla bir aboneyi aradığımız zaman, bizim telefon hattımızın aranan telefonun
hattına bağlanması gerekir. Telefonların birbirleriyle bağlantı yapması için bağlantı
elemanları kullanılır. Bağlantıyı kendi evimizden yapmak istersek, her telefon abonesi için
bir anahtar kullanmamız gerekirdi. Bu da pratikte mümkün değildir. Bu nedenle bağlantı
elemanlarının merkezi bir yerde toplanması gerekir. Bu merkezi sistemlere santral denir.
Abonelere bağlı hatlar santrale gelir ve anahtarlar kullanılarak gerekli bağlantı, santralde
yapılır.
Dahili (Ofis) santraller de aynı mantıkla geliştirilmiştir. Örneğin; on odalı bir iş
yerinde, her odada bir telefon olduğunu düşünelim. Bu odalardaki çalışanları dışarıdan veya
dışarıya yapılan aramalarla görüştürebilmek için on ayrı harici hat çekilmesi gerekirdi. Oysa
ofis tipi santral kullanılarak on ayrı hat yerine tek bir harici hatla aynı iş yapılabilmektedir.
Bir işletmede dahili aboneler arası doğrudan görüştürme yapan, genel telekom
şebekesine harici hatla irtibatlanan, dışarıdan giren aramaların operatör aracılığı ile
bağlandığı santral türleridir. Bu tip santrallere PBX santral de denmektedir. Yeni tip PBX
santrallerde dışarıdan aramalarda mesajla dahili numarayı biliyorsanız tuşlayınız şeklindeki
anons sonrası telefon makinesinden gelen rakamları kayıt ederek dahili numarayı doğrudan
bulma özelliği eklenmiştir. Santral kapasitesi harici ve dahili hat sayıları belirtilerek
tanımlanır. PBX santraller önceleri manuel olarak, daha sonraları otomatik ve yeni türleri
sayısal olarak çalışan türdendir.

Bu tip santrallerin birçok özelliği vardır. Bu özelliklerden bazıları şunlardır:
Ø Acil hat
Ø Araya girme
Ø Bilgi alma
Ø Meşgul çağrıda geri arama
Ø Aramayı aktarma
Ø Aramaları bir merkeze toplama
Ø Arama tutma
Ø Otomatik arama
Ø Rahatsız edilmeme
Ø Beklemede müzik
Ø Dış hat kapatma
Ø Dış hat uyarısı
Ø Ortak hafıza
Ø Faks yönlendirici
Ø Hatırlatma servisi
Ø Son numara tekrarı
Ø Uzaktan programlama
Dahili santrallerde şef sekreter ya da konsol denilen değişik özelliklere sahip bir
merkezi telefon vardır. Bu telefonu kullanarak santrale kodlar girilir ve istenilen özellikler
aktif hale getirilir.

Konsol telefonu aynı zamanda ofise gelen bütün telefonların cevaplandığı yer olsun.
Konsol telefonu iki dış hatta bağlanabilir. Dışarıdan arama geldiğinde görevli telefonu açar.
Gerekirse dış hattı diğer telefonlardan birine aktarabilir. Birinci hatta konuşma yaparken
ikinci hattan arama gelirse konsolda uyarı ledi yanar. Görevli isterse birinci hattı beklemeye
alarak ikinci hatta cevap verebilir.
Dahili santraller, bu özelliklerden başka özelliklere sahip olabilirler. Telefon
kullanarak otomatik kapı açma, dedektör devreleri bağlanarak alarm verme, konferans,
diyafon görüşmesi vb.
Normal telefon makinesi iki telli olarak santrale bağlanmıştır. Telefonun ahizesi
kaldırıldığında makine içerisindeki bir kontağın kapanması ile direnç üzerinden santral
devresi kapanmış olur. Bu uyarı santralde çevir sesi talebi olarak değerlendirilir. Çevir sesi
alındıktan sonra ilk rakam gönderilince ses kesilir, kayıt işlemi başlar. Son rakamdan sonra
santral arama fonksiyonları gerçekleştirir, aranan aboneye zil , arayana geri zil tonu gönderir.
Karşı taraf cevap verince konuşma bağlantısı kurulur. Taraflardan birinin telefonu kapatması
ile abone devresi açık devre olarak konuşma irtibatı kesilir.

Santrallerde çevir sesi alınmasından ilk rakama kadar, rakamlar arası, son rakam
bekleme süreleri tanımlanmıştır. Bu zaman aşımı sürelerinden fazla beklemelerde, santral
işlemi iptal ederek devreyi keser. Ayrıca aranan abonenin telefonu kapatmasından sonra
paralel telefona geçip cevap verme imkanı için hat çözme gecikmesi ( 5 - 30 saniye)
tanımlanmıştır.
Bir abonenin telefon ahizesini kaldırması ile başlayan arama belli safhaları izleyerek
tamamlanır. Hatalı işlemler ve arızalar sebebiyle arama yolu kurulamaması halinde santralın
bağlı kalarak ortak donanımın gereksiz yere meşgul edilmemesi için her işleme bir zaman
aralığı tanımlanmıştır.

Program Arızaları
Telefon santralleri çalışabilmeleri için donanımlarının yanında yazılıma da ihtiyaç
duyarlar. Yazılım santralin programlanmasıdır. Santral ana kartı üzerindeki eprom, santrale
enerji verildiğinde yürütülecek işleri belirleyen ve üretim esnasında programlanan, ancak
özel tekniklerle silinebilen programla yüklüdür. Bunun yanında telefon santrallerinin ek bir
bellek ünitesi daha vardır. Bu bellek ünitesinde kullanıcıların isteği doğrultusunda servis
tarafından yüklenen programlar bulunur. Bu programlar değiştirilebilir. Yapılan bu
programlarla örneğin;
Ø Dış hat açma/kapama
Ø Dış hat yetki seviyesinin belirlenmesi
Ø Dış hat konuşma süresini belirleme
Ø Acil hat
Ø Araya girme yetkisi
Ø Faks yönlendirici

Otomatik telefon santralleri manuel santrallerde operatör tarafından gerçekleştirilen
giren arama talebini kayıt, aranan numarayı bulma, iki telefon hattını görüşme için
irtibatlama, ücretlendirme başlama ve bitişini ve gerekli bilgileri kayıt, konuşma bitince hattı
çözme işlemlerini insan müdahalesi olmadan gerçekleştiren ortak kontrollü sistemlerdir.
Markası ve teknolojisi ne olursa olsun bütün otomatik telefon santralleri belirli ortak
donanım ve fonksiyonları gerçekleştirirler.
Otomatik telefon santralleri farklı teknoloji ve markalarda imal edilmelerine rağmen
ortak ve benzer görevleri yapacak donanım yapılarına ve işletme mantığına sahiptirler.
Ø Abone hat teçhizatı ve kontrol birimleri
Ø Harici hat teçhizatı ve kontrol birimleri
Ø İşaretleşme birimleri
Ø Anahtarlama birimleri
Ø Ortak kontrol teçhizatı veya işlemci
· Hafıza ve depolama birimleri
· Tercüme ve yönlendirme mantık devreleri veya programları
Ø Bağlantı devreleri
· Konuşma bağlantı kanal ve devreleri
· Kontrol ve kumanda kanal ve devreleri
Ø Ücretlendirme sistemi
Ø Trafik ve istatistik sayaçlar
Ø Alarm ve arıza kayıt sistemi
Ø Giriş, çıkış ve programlama araçları

Sistem yetkilisinin belirlenmesi
Ø Harici zil vb.
Gibi özellikler devreye sokulabilir ya da devre dışı bırakılabilir.
Bu programların herhangi bir şekilde (örneğin bellek ünitesinin pilinin bitmesi)
silinmesi durumunda sistem istenilen şekilde çalışmayacaktır. Uygulamada karşımıza
çıkabilecek arızalardan biri olan program arızalarına müdahale edebilmek ve düzeltebilmek
için o santrale ait program kodlarının bilinmesi gerekir. Farklı marka ve model santrallerin
farklı program kodları olduğundan, programlamaya geçmeden önce santralin kullanım
kılavuzu incelenmeli ve yapılacak işlemler servis talimatları doğrultusunda yapılmalıdır.
Bu programların santralin özelliklerini iyi bilen yetkili kişiler tarafından yapılması
gerekmektedir. Yanlış yapılacak bir program santralın hatalı çalışmasına neden olabilir.
Örneğin Karel firmasının ürünü olan MS26 tipi santralleri programlayabilmek için şu
işlemlerin yapılması gerekmektedir;
İlk programlama sadece 11 nulu abone (başlangıçta sistem yetkilisi) telefonundan
yapılabilir. Herhangi bir program girilebilmesi için ilk önce 877777 çevrilerek çevir sesi
alınmalıdır. Bu işlem bir dakika için santrali programlama durumuna sokar. Herhangi bir
program girildiğinde, bu süre yeniden başlar. Bir dakika süre ile program girilmezse, santral
programlama durumundan çıkar. Eğer programlama konumunda iken 877778 çevrilirse,
programlamadan çıkılır. Her bir doğru girilen kodlamadan sonra onay tonu olarak geri zil
tonu verilir. Meşgul sesi girilen kodun yanlış olduğunu ifade eder.

Örnek program
Bu santral için “Dış hat açma/kapama” kodu 890’dır. Diğer kodlar yetkili servisten
veya kılavuzdan öğrenilebilir.
890tka
t = dış hat numarası
k = 0, servise kapalı; 1, servise açık
a = 0, DP aramalı; 1, MF aramalı
89010 = Bir numaralı dış hattı servise kapatır.
890211 = İki numaralı dış hat servise açık (MF aramalı)
(Kodlar girilmeden 877777 tuşlanmalıdır)
Örnek programda görüldüğü gibi, bir santralde program yazmak oldukça kolaydır.
Kullanıcının isteklerini desteklediği ve kodlarını bildiğimiz sürece herhangi bir santrali
programlayabiliriz.

Yukarıda anlatılan program örneği santralin dahili telefonundan yapılabilir.
Santrallerin programlanması şifresini bilen kişilerce uzaktan da (harici telefondan)
programlanabilir.
İstenmeyen kişilerce programın değiştirilmesini önlemek amacıyla, şifrenin bilinmesi
kaydıyla yetkisiz kişilerin programa girilmesi önlenebilir. Bu işleme programın kilitlenmesi
denir. Programa tekrar girebilmek için aynı kodlar tuşlanmalıdır.
Santrallerde ayrıca, yapılmış olan tüm programların (bellekler, yetkiler,
yönlendirmeler vs.) silinip santralın başlangıç durumuna (fabrika ayarlarına) dönüş işlemi de
gerçekleştirilebilir. Bu işleme santralin sıfırlanması denir. Santrali sıfırlamak için ilgili
santralin program kodlarına bakınız.


2. Donanım Arızaları


Elektronik telefon santrallerinin temelinde yazılım ve donanımdan oluşan elektronik
birimler bulunur. Elektronik santrallerin ortak özelliği depo edilmiş programları kullanan
mikroişlemciler tarafından kontrol edilmeleridir. Sistemin çalışması önceden hazırlanmış
programlara göre yürür. Sistemler modüler yapıdadır.

Mikroişlemci, bellek ve zamanlama devreleri gibi devreler ana işlem modülü
denilebilecek bir modülde bulunur. İç ve dış abone devreleri ayrı yapıdadır ve genel olarak
ayrı modüllerde bulunurlar. (Karel ve Multitek gibi firmaların küçük santrallerinde iç ve dış
abone devreleri tek bir modülde bulunur.) Harici hat devresinin ve bunların ilgili çevre
birimlerinin bulunduğu kart üstünde;
Ø Harici hat devreleri.
Ø 12khz dedektörleri.
Ø Tone dedektörü.
Ø MF alıcı / göndericiler bulunmaktadır.
Harici hatlar en alttaki 1. harici hat olmak üzere aşağıdan yukarıya doğru bağlanır.
Ayrıca, elektronik bir santralin çalışmasını sağlayan besleme ünitesi de ayrı bir modül
olarak yer almaktadır.
Santrallerde genel olarak standart RS232C seri ara bağlantı devresi sistem kartı
üzerinde yer almakta olup bağlantıdan başka herhangi bir işlem gerektirmemektedirler.
Herhangi bir yazıcı bağlanabilir. Bu maksatla gerekli yazılım ve donanım santral üstünde
hazırdır. Yazıcı örneğin, yapılan bütün dış hat görüşmelerini detaylı olarak yazar.
Konuşmayı başlatan abone numarası, aranan harici numara, aramanın tarihi, başlama
zamanı, konuşmanın süresi, varsa kontör sayısı ve konuşmanın parasal tutarı ve hangi harici
hattan konuşulduğu yazılır.
Elektrik kesilmelerine karşı hafızasını korumak amacıyla santral ana kartı üzerinde pil
kullanılmıştır. Böylece programlar silinmez, enerji tekrar geldiğinde sistem tekrar normal
çalışma durumuna geçer.

Hemen hemen tüm telefon santrallerinde özel röle bağlantısı için çıkışlar bulunur.
Özel röle bağlantısı yardımıyla kapı otomatiğini açmak mümkündür.
Ayrıca, santrale harici gelen çağrıların kullanıcıları sesli uyarması amacıyla kutu zili
takılmasını sağlayan çıkışlar, ikinci harici hattan gelen çağrıların bir faks makinesine mi
yoksa normal bir armaya mı ait olduğunu anlayıp faks makine veya operatöre yönlendiren
faks dedektörü modülü bulunur ve programla aktif edilir.
Elektronik santraller kapasitelerine göre harici hat ve dahili abone çıkışları değişebilir.
Örneğin; Multitek firmasının üretmiş olduğu MT26 serisi telefon santrali 2 harici hat ve 6
dahili aboneden oluşur. Bağlantı klemensleri ana kart üzerinde yer almaktadır. Şu şekilde
isimlendirilmiştir:
0 1 2 3 4 5 T1 T2 PIEZ OZR PR TYP AT
T1, T2 : 1. ve 2. Telekom hattı (harici hat)
0, 1, 2, 3, 4, 5 : Dahili numaralar
PIEZ : Kutu zili bağlantısı

OZR : Özel röle (kapı otomatiği)
TYP : Harici müzik (teyp) girişi (TEYPa şase, TEYPb canlı uç)
PR : Printer bağlantı uçları (PRa şase, PRb canlı uç)
AT : 0 no'lu abonenin konsol bağlantı jakı
Şebeke geriliminin kesildiği ve akü bağlantısının olmadığı durumlarda 1. ve 2. harici
hat sırasıyla 0 ve 1 numaralı abonelere bağlanır.
Yukarıda verilen teorik bilgeler ışığında bir telefon santralinin çalışma mantığı ve
genel yapısı hakkında bilgi edindiniz. Her cihazın belirli bir çalışma süresi sonunda arıza
yapabileceğini bilmekteyiz. Santraller de değişik sebeplerden dolayı arızalanmaktadır.
Arızanın kaynağını, sebebini tespit edebilmemiz için öncelikle onarımı yapılan santralin
teknik özellikleri hakkında bilgi edinmeliyiz. Piyasada farklı marka ve modelde santraller
mevcuttur. Onarımını yapacağımız santralde arıza tespitine geçmeden önce o santralin teknik
özellikleri dikkatle incelenmelidir. (besleme gerilimi, giriş çıkış hat sayısı, kart üzerindeki
modüller vb.)
Bir telefon santralinde arıza tespiti yapabilmek ve hangi sebepten kaynaklandığı
hakkında fikir yürütebilmek için aşağıda belirtilen ve genel olarak tüm santraller için aynı
olan tonları öğreniniz:

Dahili çevir sesi: Abonenin telefonunu kaldırdığında aldığı sürekli tondur. Bir
numara çevirebileceğini gösterir.
Ø Çalıyor sesi: Abone dahili bir aboneyi ararsa ve aranan abone o anda meşgul
değilse duyulan tondur. Çalıyor sesi aynı zamanda bir abonenin başlattığı
özelliğin santral tarafından kabul edildiğinin/onaylandığının ifadesi olarak
verilir.
Ø Meşgul sesi: Aranan abonenin meşgul olduğunu veya harici hatlara çıkılmak
istenirse harici hatların meşgul olduğunu gösterir.
Ø Hatalı işlem sesi: Abone tarafından yapılan işlemin hatalı olduğunu veya
abonenin o işlemi yapmaya yetkisi olmadığını ifade eder. Üç kısa ton bir uzun
ton şeklinde olup meşgul sesiyle karıştırılmamalıdır.
Ø Beklemede çevir sesi: Hızlı hızlı kesik aralıklarla verilen ton olup abonenin o
anda bir harici veya dahili hattı bekletmeye aldığının ve bir numara
çevirebileceğinin ifadesidir. Konuşma esnasında çatalaltı (flash) yapılırsa
konuşma bekletmeye geçer ve bu ton alınır.
Ø Kulaktan ikaz/araya girme/şifre girilmiş abone sesleri: Aralıklarla kulakta
kısa süreli duyulan ton sesi bize bir başka çağrının geldiğini veya konuşmanızın
arasına bir başkasının girdiğini veya telefonunuza şifre girdiğinizin ifadesidir.
Ø PTT çevir sesi: PTT (Telekom) hattına çıkıldığında duyulan ton olup dış hat
numarası çevrilebileceğinin ifadesidir.

Zil Sesleri
Ø Harici zil sesi: Uzun aralıklarla telefonun zilini çaldırır ve size gelen çağrının
harici bir hattan olduğunu ifade eder.
Ø Dahili zil sesi: Hızlı hızlı telefonunuzu çaldırır ve sizi arayanın dahili bir abone
olduğunu ifade eder.
Ø Otomatik arama zil sesi: Kısa fasılalarla hızlı hızlı telefonunuzu çaldırır ve
istediğiniz numaranın bağlandığını ifade eder.
Yukarıda belirtilen tonların olmaması ya da farklı şekilde duyulması santralde ya da
sistemde bir arıza belirtisini işaret eder.
Abonelerden herhangi birinde çevir sesinin olmaması, şayet tesisat veya abone
telefonundan kaynaklanmıyorsa santralin dahili hat kartının arızalı olabileceğini
göstermektedir. Bu durumda kartın yenisi ile değiştirilmesi gerekir. Kombine sistemlerde ise
ana kartın tümü değiştirilmekte ya da servisteki tamirinden sonra yerine yeniden monte
edilmektedir.
Abonede çevir sesinin kaybolması, abonenin telefonda kendi sesini duyması ancak
aradığı abonenin ya da arandığı abonenin sesini duymaması da dahili hat kartının bozuk
olduğunu gösterir. Bu durumda o abonenin zili çalabilir. Bu kartın bozuk olamayacağı
anlamına gelmez. Çünkü ayrı birimlerden oluşmaktadırlar.

Aynı şekilde normal telefon görüşmelerinin yapılabildiği halde telefon zillerinin
çalmaması zil ünitesinin arızalı olduğunu göstermektedir.
Santralın zil voltajı enerji kartı üstünde üretilir. Mikroişlemciden (CPU) gelen
33Hz'lik sinyal kuvvetlendirilip 65 VRMS zil voltajına dönüştürülür. Sistemin çalışmadığı (
CPU'nun çalışmadığı ) durumlarda zil voltajı üretilmez.
Bir santralin harici hat birimleri, giriş ünitesinde her ne kadar koruma devreleri olsa da
arızalanmalara açıktır. Doğal nedenlerden kaynaklanan şimşek, yıldırım gibi etkenler ya da
telefon hatlarına karışan yüksek gerilim, telefon hatlarına bağlı olan harici hat kartlarını
bozabilmektedir.
Santral ana kartı üzerindeki eprom (kalıcı hafıza-elektrikler kesilse de üzerine yüklü
program silinmez) ünitesi, santrale enerji verildiğinde yürütülecek işleri belirler. Santrallerin
fabrika çıkışlarında eprom programları yüklenmektedir. Zor bir ihtimal de olsa eprom
üzerindeki programın silinmesi santralin çalışmamasına ya da bazı fonksiyonları yerine
getirmemesine sebep olur. Bu durumda yetkili servis tarafından eprom’un yeniden
programlanması gerekmektedir.
Bir telefon santralinin arızalı bir kartını değiştirilmeden önce mutlaka enerjisinin
kesilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde hem sağlam kartlara zarar verebilir hem de can
güvenliğinizi tehlikeye atmış olursunuz.

Tüm elektronik cihaz kartları statik elektriğe karşı duyarlıdır. Bu yüzden kartın tamir
için servise yollanması gerektiğinde mutlaka yedek kartın içinden çıktığı antistatik torba
kullanılmalıdır. Kart sökülüp takılırken yalnız kenarlarından tutulmalı, mümkünse
topraklama bileziği kullanılmalıdır.


Besleme Ünitesi Arızaları
Besleme ünitesi 140-260 VAA aralığında şebeke geriliminde santral için gerekli
voltajları üretir. Bu gerilim değerleri santralin marka ve modeline göre değişebilir. Örneğin;
Multitek firmasının üretmiş olduğu MT300 serisi santrallerde +27V, +5V, -5V ve zil
gerilimleri üretilir.

Santrallerde genelde, 220V AA şebeke gerilimini santralin çalışabileceği gerilim
değerine düşüren transformatörler kullanılır. Transformatör tarafından uygun değerlere
düşürülen AA gerilim, santralin çalışması için yeterli değildir. Her elektronik devre DA
gerilimle çalışır. Bir santralin de elektronik elemanlardan oluştuğunu biliyoruz. O halde
transformatör tarafından düşürülen AA gerilimin DA gerilime dönüştürülmesi gerekir.
Besleme ünitesi üzerindeki doğrultma ve regüle devreleri AA gerilimin DA gerilime
dönüştürülmesini sağlar.
Bazı telefon santrallerinde transformatör kullanılmaz. Bunun yerine SMPS
(anahtarlama güç kaynağı sistemleri) denilen teknoloji kullanılmış olup bu tür besleme
ünitelerinin enerji verimliliği yüksektir.

Transformatörlü sistemlere göre bir anahtarlama regülatörün çok daha yüksek olan
verimliliği %85 veya daha fazla olabilir. Böyle bir verimlilik, verilen çıkış gücünde, daha az
ısı dağılımına ve küçük malzeme boyutlarına sebep olur. Diğer avantajları ise:
Ø Daha geniş akım ve voltaj aralığında çalışma,
Ø Kontrol elemanını anahtarlama modunda çalıştırma,
Ø Giriş voltajının çıkış voltajından düşük olabilmesi
Ø Çıkış voltajının giriş voltajına göre ters polaritede olabilmesidir.
220 Voltluk şebeke geriliminin sık sık kesintiye uğradığı durumlarda santralin
çalışabilmesi için harici enerji kaynaklarıyla beslenmesi gerekir. Jeneratörü olmayan küçük
kapasiteli santrallerin çalışmasını devam ettirebilmesi için aküler kullanılır. Santrallerde
genelde 24 voltluk azami 15A saatlik, bakımsız kuru aküler kullanılmaktadır. Bu aküler
santralin kapasitesine bağlı olarak 1-4 saat arasındaki enerji kesintilerinde santralı besler.
Şebeke gerilimi geldiğinde aküler santral tarafından otomatik olarak şarj edilir.
Bazı santrallere doğrudan akü bağlanabildiği halde bazı santrallere aküyle beraber bir
akü modülünün ilavesi gereklidir. Bu tip santrallerde akü modülü devresi santral kasasına
tutturulmuş ve bir jakla santral ana kartına bağlanmıştır.
Santrallerde akü bağlantısı için iki adet AKÜ bağlantı klemensi vardır. Bu uçlara
akünün “+” ve “-” uçları bağlanır. Şarjı bitmiş büyük kapasiteli aküler sistemin çalışmasını
etkileyebilir. Bu durumda akü grubunun harici bir kaynakla şarj edilmesi gerekebilir.


UYARI: Akü bağlantılarını yaparken “+” ve “-“ uçları uçlarını doğru bağlayınız. Akülerin
ters bağlanması santrali bozabilir.

Akü bağlı sistemlerde 220 Volt şebeke geriliminin gece ve tatil günleri kesilmesi
santralin normal çalışmasını etkiler. Akülerin şarj olabilmesi için besleme geriliminin
kesilmemesi gerekir.
Akü voltajının 18 volttan daha düşük olduğu durumlarda akü devreden otomatik
ayrılır. ( Akü out ledi yanar). Akünün ayrılmasının istenmediği durumlarda kart üstündeki
AKÜ IN köprüsü kısa devre edilir. Bu özellikle aynı zamanda bitmiş aküleri hızlı sarj
etmede kullanılır. Akünün devreye girmesinin istenmediği durumlarda AKÜ OUT köprüsü
kısa devre edilir. Akü besleme için 5A sigorta konmuş olup akü kapasitesinin büyük ve akü
voltajının çok düşük olduğu durumlarda, şarj sırasında bu sigorta atabilir.
Bir santralde oluşabilecek muhtemel arızaların başında besleme ünitesi arızaları gelir.
Her besleme kartı üzerinde sistemleri koruyan bir sigorta bulunur. Bunlar genelde cam
sigorta şeklindedir. Besleme kartını değiştirmeden önce bu sigortaya bakmalısınız.
Sigortanın sağlamlığını AVOmetrenin ohm kademesinde test edebilirsiniz. Sigortayı
yenisiyle değiştirirken kesinlikle aynı akım değerine sahip bir sigorta kullanınız. Atmış
sigortayı, uçlarına tel lehimleyip tekrar kullanmayınız. Kart üzerinde böyle sigortalar
görürseniz yenisiyle değiştiriniz.

Çoğu santralin enerji besleme kartı üstünde üretilen voltajların gösterildiği ledler
vardır. Bu ledlerden herhangi birinin yanmaması besleme kartı üzerindeki ilgili voltajın
üretilmediği anlamına gelir. Bu ledler teknisyene arıza hakkında fikir verebilir.


Çevre Birimleri Arızaları
Çevre birimleri santral iç abone çıkış hatlarına bağlanan veya santral ana kartı
üzerindeki soketlere takılabilen cihaz ve modüllerdir. Bir telefon santrali, çevre birimleri için
bir paylaştırıcı görevi üstlenmiştir. Dolayısıyla bir haberleşme sistemi, çevre birimi olmadan
sadece santralden ibaret düşünülemez.
Çevre birimlerinin kullanımı isteğe ve ihtiyaca bağlı olup herhangi bir cihaz veya
modülün kullanılmaması sistemin çalışmasını etkilemez.
Dahili telefon santrallerine çeşitli çevre birimleri bağlanabilir. Çevre birimi olarak
kullanılan cihaz ve modüllerden bazıları şunlardır ;
Ø DTMF veya DP, standart herhangi bir telefon
Ø Konsol telefon
Ø Faks
Ø Modem
Ø Data terminali
Ø Telesekreter
Ø Telsiz telefon
Ø Anons sistemi
Ø Diyafon
Ø Yazıcı
Ø Bilgisayar ara birimi ve raporlama sistemi
Ø Arayan numarayı gösterme modülü

Konsol Arızaları
Konsol, santrallerin daha etkin kullanımını sağlamak için tasarlanan çok yönlü bir
telefondur. Konsol telefonu kullanarak diğer abone telefonlarına değişik özellikler verebilir,
ikinci telefonu bütün aramalara açık yapabilir, üçüncü telefonu sadece şehir içi aramalara
açabilir, diğer telefonları dış aramalara kapatabiliriz vb.

 

 telefon konsolları

Resim 3.3’te bir konsolun görünümü, Resim 3.4’te ise iç yapısı verilmiştir. İç
yapısından da görüldüğü gibi normal bir telefona göre daha kompleks bir yapıya sahiptir.
Konsolun en önemli özelliği “meşguliyet panosudur”. Bu panoda abone ve dış hatların
durumu ile santrale ait özelliklerin durumları ışıklı semboller olarak izlenebilir.

Konsol, ana ve ilave kısım olmak üzere iki kısımdan meydana gelmiştir. Ana kısım
üzerinde ekran, telefon tuş takımı, fonksiyon tuşları bulunmaktadır. İlave kısım üzerinde ise
iç ve dış hatlara ait tuşlar ve meşguliyet ledleri bulunmaktadır. Konsol üzerindeki telefon
tuşlarının dışındaki tuşlara her basılığında bip sesi ile tuşun basıldığı belli olur. Konsol
özelliklerinin belli başlıları şunlardır:
Ø Operatörün görevlerini daha hızlı ve güvenli olarak yerine getirmesine yardımcı
olmak,
Ø Tek tuşla çağrı aktarmak,
Ø Tek tuşla bellekten arama yapmak,
Ø Telefon trafiğinin daha hızlı bir şekilde yönetilmesini sağlamak,
Ø İç ve dış hatların meşguliyetlerini izlemek,
Ø Santralle ilgili bilgileri izlemek.
Konsolun operatör hattına bağlanması uygun olup konsol telefonların bağlandığı
sistemlerde bu telefonlara çeşitli yazılı mesajlar bırakmak da mümkündür.
Konsol, santralle bağlantısını sistem veri kablosu ve telefon veri kablosu üzerinden
kurar. Ayrıca konsolun çalışmasını sağlayacak besleme (+12V) kablosunun da santralle
konsol arasında bağlı olması gerekmektedir. Bu bağlantılar santral bağlantı kutusu ve konsol
bağlantı kutusunda sırayla belirtilmiştir.
Bazı konsollarda, santralle konsol arasında abone teli bağlantısı yapılmaz. Bu
bağlantının ilaveten yapılması telefonun çalışmasını engelleyebilir ve arızalara neden
olabilir.
Konsolun santralle bağlantı kurduğu kablo kopukluklarını, cihaz kendisi test etmekte
ve ekranında göstermektedir. Örneğin; data haberleşmesi kurulamazsa ekranda “Data
İletişimi Yok” şeklinde bir uyarı mesajı görülür.
Bağlantı sırasında tellerin kısa devre olması ya da sırasının karıştırılması, santralin
veya santral seri veri çıkış hattına bağlı olan diğer cihazların düzgün çalışmamasına ya da
arıza yapmasına sebep olabilir.

Faks Cihazı Arızaları
Faks; yazı, resim gibi görsel dokümanların telefon hattı üzerinden uzak noktalara
gönderilmesini, gönderilen yazı, resim gibi dokümanların tekrar kağıt üzerine yazdırılmasını
sağlayan cihazdır. Sesli iletişimde nasıl ki sesimiz elektrik enerjisine dönüştürülüyorsa,
faksla iletişimde de görüntü elektrik sinyallerine dönüştürülmektedir.

 faks cihazının görünümü

Faks göndermek için önce gönderilecek yazı ya da resim cihaz üzerindeki optik
okuyucu tarafından taranır. Taranan doküman cihaz tarafından elektrik sinyallerine
dönüştürülür ve telefon hatlarına uygulanacak seviyeye getirilir.
Faks cihazlarının belli başlı arızalarının başında besleme arızaları gelir. Genelde
anahtarlamalı güç kaynağı kullanırlar. Şayet faks cihazının ekranında hiçbir şey
görünmüyorsa sorun büyük olasılıkla elektrik kablosu ya da besleme kartındadır. Elektrik
kablosu çıkmış ya da tam temas etmiyor olabilir. Kontrol ediniz. 220 VAA kablosunun
uçlarındaki gerilimi ölçünüz.
Faks mesajları karşı tarafa çizik olarak ulaşıyorsa optik okuyucu çizilmiş olabilir.
Karşı tarafın göndermiş olduğu faks mesajlarının makinemiz tarafından çıktısı
alınamıyorsa kağıt rulo bitmiş olabilir. Faks cihazlarında kağıt olarak özel termal kağıt
kullanılmaktadır. Bunun dışında bir kağıt kullanılması ya da kağıdın ters takılması
durumunda da cihazdan çıktı alınamaz. Bazı faks makineleri termal kağıt yerine mürekkep
püskürtmeli sistemle yazar. Bu tür cihazlardan çıktı alınamaması durumunda mürekkep
kartuşunun bitme ihtimali yüksek olabilir. Kartuşu değiştiriniz.
Cihazımız karşı tarafa hiçbir mesaj göndermiyorsa muhtemelen optik okuyucu
bozulmuş olabilir. Cihazın kopyalama fonksiyonunu kullanarak optik okuyucunun
sağlamlığını kontrol edebilirsiniz.
Faks kullanırken dikkat edilecek kuralları öğreniniz, kullanıcılara öğretiniz.

 

Faks Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ø Faks makinelerinin en büyük düşmanı tozdur. Onu tozdan korumalısınız.
Çevresini daima temiz tutunuz. Düzenli olarak tozunu alınız.

 

 

 Faks çekerken cihaza soktuğunuz doküman üzerinde ataç, iğne, zımba gibi sert
metal cisimler bulundurmayınız. Bu cisimler optik okuyucu koruma camını
çizer ve optik okuyucu bu çiziği faks mesajlarında iz olarak karşı tarafa
gönderir.
Ø Doküman üzerine sürdüğünüz daksil türü yazı düzeltme sıvılarının iyice
kuruduğundan emin olmadan faks cihazınızın içine vermeyin. İyice kurumamış
sıvı optik okuyucu koruma camına bulaşarak faks mesajlarınızda leke
oluşmasına sebebiyet verecektir.
Ø Faks makinenizin kullanma kılavuzunda belirtildiği ebatta termal kağıt
kullanınız.
Ø Faks makinenizi her gün kullanmıyorsanız fişini prizden çekiniz. Böylece hem
elektrik harcamasından tasarruf edebilir hem de faksınızın ısınan besleme
ünitesindeki bazı malzemenin zaman içinde arızalanmasına engel olmuş
olursunuz. Ancak faksınızı çok uzun sürede kapalı tutmayın arada bir çalıştırın
ki cihazın içindeki şarjlı hafıza pili dolabilsin.

Modem Cihazı Arızaları
Modemler sayısal bilgiyi analog telefon kanallarından iletmek üzere geliştirilmiş
cihazlardır. Modem kelimesi modülatör ve demodülatör kelimelerinin ilk üç harfi alınarak
türetilmiştir.
Bilgisayarımızın başka bir bilgisayar veya ağ ile iletişim kurabilmesi için ya bir ağ
adaptörüne veya çevirmeli bir ağ bağlantısı kurabilmek için modeme ihtiyacımız vardır. Ağ
adaptörleri genellikle yakın mesafede hızlı ve güvenli veri iletişimi için tasarlanmıştır. Bu
şekilde bir bağlantı için uygun bir ağ yazılımı veya işletim sistemi tarafından destelenen bir
bağlantı türü gereklidir. Ama araya uzak mesafeler de girerse iş biraz zorlaşacaktır. İki ayrı
şehirdeki bilgisayarı birbirine bir ağ kablosuyla bağlayamayacağımızdan, normal telefon
hatları üzerinden veri aktarımını seçmeliyiz. İşte bu şekilde bir bağlantı için bize gereken
donanıma kısaca modem diyoruz.

Gelişen teknoloji sayesinde hemen hemen tüm modemlerde faks özelliği ve bazı
modemlerde de ses kartı özelliği aldığınız modem kartlarının üzerine gelmektedir.
Modemler telefon hattı üzerinde 300 ile 3000hz arasında analog ses dalgaları iletir. Bu
gerçek zamanlı bir konuşmadır. Modem bağlantısı seri portlar tarafından sağlanır.

Telefon hattından dialup olarak çalışan modemler dahili ve harici olarak iki çeşittir.
Günümüzde ADSL bağlantıların gelişmesiyle dial-up modemlerin yerini ADSL modemler
almaktadır.

Dahili bir modemin sökülüp yerine takılma aşamasında şunlara dikkat edilmesi
gerekir;
Bilgisayarınız kapalı iken telefonun dış hattan gelen kablosunu modemin line girişine
bağlayın; ama unutmayın ki telefon hattında normalde 48-56 Volt civarında bir gerilim
vardır ve bu gerilim bilgisayarınız için tehlike oluşturabilir. Bu gerilim modem içinde optik
yalıtıcılar sayesinde bilgisayara zarar vermez. Modemle gelen ve telefona gidecek ara kablo
da modem üzerinde telefon yazan çıkışa bağlanır. Her şey doğru yapıldıysa telefonu
açtığınızda ahizeden çevir sesini duymanız gerekir.
Ø Modeminizle karşılaşabileceğiniz problemler:
· Bilgisayar Modemi Görmüyor
Bilgisayar ekranınızda “not aple to initialize modem” (modem bulunamıyor) ya da
“modem is not responding” (modem cevap vermiyor) gibi mesajlar geliyorsa sorunun
kaynağı çeşitli nedenlere bağlı olabilir.İlk akla gelen nedenler şunlar olmalıdır.
Ø Modem yazılımı yanlış com port değerlerini kullanıyor olabilir, kontrol edin.
Ø Yanlış sürücüler yüklenmiş olabilir.
Ø Modem kilitlenmiş olabilir. Sistemin re start edin.
Ø Modemin hızı yüksek ayarlanmış olabilir, bu durum UART chıpi olamayan seri
portlarda sıkça olmaktadır. UART chipi olmadığı durumlarda hız max.19200
olmalıdır.
Ø I/O karttınız arızalı olabilir.Kontrol ediniz.
Ø Com portunuz arızalı olabilir.Kontrol ediniz.

Günümüz teknolojisinde elektronik kart üretimleri oldukça kompleks bir yapıya
ulaşmıştır. Elektronik elemanların çoğu SMD (kart üzerine yapıştırılan tip) yapıdadırlar. Kart
üzerindeki bir çipi değiştirmek (bulunabilirse) neredeyse kartın kendisinden pahalıya mal
olabilir. Genellikle bu tür kartların onarımı yapılmaz. Yenisiyle değiştirilmesi
gerekmektedir.

Diğer Çevre Birimleri Arızaları
Ø Diyafon: Kapı ile telefondan konuşmak veya herhangi bir yeri dinlemek için
kullanılır. Santrale istenen sayıda diyafon bağlanabilir. Diyafon uçları bir
telefon gibi santrale bağlanır ve programla santrale tanıtılır. Diyafon cihazı
konuşmak veya dinlemek için dahili bir telefon gibi aranır. Cihaz besleme
gerilimini santral üzerinden alır. Besleme için ayıca kablo bağlantısı kullanılır.
Bir diyafonu yenisiyle değiştirmeden önce kablo bağlantıları mutlaka kontrol
edilmelidir. Arıza nedenlerinin başında kablo ve kablo ek yeri bağlantıları ile santral
program arızaları gelmektedir. Diyafonun programla yeniden tanımlanması, arızayı
bulmanızı ve sorunu gidermenizi sağlayabilir.
Ø Mini yazıcı: Yapılan harici görüşmeleri ücretlendirerek işletmenin telefon
giderlerini kontrol altında tutabilmek amacıyla geliştirilmiştir. Mini yazıcının
gerçek ücretlendirme yapabilmesi için telekom hatlarından 12 KHz’lik
ücretlendirme sinyalinin gelmesi gerekir. 12 KHz’lik sinyalin gelmediği
durumlarda, yazıcı kontör değeri ve konuşmanın parasal tutarını sıfır olarak
yazar.
Mini yazıcı 220 VAA ile çalışır. Santral ve mini yazıcı bir çift kabloyla birbirine
bağlanır. Bağlantı kablo uzunluğunun 20 metreden fazla olmaması yazıcının çalışmasını
olumsuz etkiler. Mini yazıcının çalışması için herhangi bir program yapılmasına gerek
yoktur.
Yazıcının çalışmadığı durumlarda 220V besleme kablosu ve santralle bağlantı kablosu
kontrol edilmelidir. Bağlantı noktasındaki soketlerin gevşek durması durumunda yazıcıdan
çıktı alınamaz.

Sesli yanıt sistemi: İsteğe göre bazı santrallerde yer alan ve harici bir kart
şeklinde yer alan robot (sesli yanıt sistemi) modülü de arıza tespitinde bakılması
gereken modüllerden biridir. Bu modül, santrale gelen harici hat çağrılarının
santral tarafından otomatik cevaplandırılıp operatörün yükünü azaltmak için
geliştirilmiştir.

robot modülü

Yapılan çağrı, santral tarafından sesli bir mesajla karşılanır ve dahili numarayı bilen
kişi operatöre gitmeden doğrudan istediği kişiye bağlanır. Bu modül ayrıca telesekreter yani
işletmenin kapalı olduğu saatlerde arayan kişilerin kısa mesaj bırakmasına olanak sağlayan
bir özelliktedir. Arayan numarayı gösterme fonksiyonuna da sahip olan robot modülünün iç
yapısı Resim 3.7’de gösterilmiştir.

 
< Prev   Next >
 

Free Page Rank Tool